Sääʹmǩiõll âânn seʹst jieʹllemnääʹl -ǩeerjlaž čiõlǥtõs

Sääʹmpääʹljes – Čiõlǥtõs sääʹmǩiõl vueʹjjest lääʹdd õhttsažkååʹddest 2025–2026 -haʹŋǩǩõs leäi täävtõõzzlaž čiõlǥtemhaʹŋǩǩõs 28.4.2025–30.6.2026 kõskksaž äiʹǧǧen. Haʹŋǩǩõõzz vaaldši Sääʹmkulttuurfondd Lääʹddjânnam Kulttuurfoond tuärjain.

Sääʹmpääʹljes-haʹŋǩǩõõzzâst čiõlǥteš sääʹmǩiõl âânnmõõžž oudldõõzzid lääʹdd õhttsažkååʹddest 2000-lååǥǥast. Čiõlǥtõõzz vuõigg täävtõssân leäi vuäǯǯad obbkoov ǩiõllmainsteeʹjin, ǩiõllââʹnnemvueiʹttemvuõđin da -areenain di vuâmmšed tõid vaʹǯǯtõõzzid, cõgldõõzzid da tuejjeeʹjid, kook miâlǥee leʹbe câʹǧǧe ǩiõl serddjummuž, âânnmõõžž da jieʹllemviõkksiʹžžen põõššmõõžž. Haʹŋǩǩõõzzâst tuejjuum čiõlǥtõõzz vuâđald tobdsteš tän poʹdde jäänmõsân vaaikteei da kriittlummus ǩiõlljeälltemtååimaid.

Haʹŋǩǩõõzzâst reâuǥai projeʹktt-tuejjliʹžžen tuʹtǩǩeei Mirkka Ollila, kååʹtt raaji haʹŋǩǩõõzz lopp-puäđõssân ǩeerjlaž čiõlǥtõõzz.

Ǩeerjlaž čiõlǥtõs lij lookkâmnalla tääiʹben: Sääʹmǩiõll âânn seʹst jieʹllemnääʹl – Koltansaame on kokonainen elämänfilosofia (Sääʹmpääʹljes-haʹŋǩǩõõzz ǩeerjlaž čiõlǥtõs 2026)

Čiõlǥtõs lij õlmstõttum lääddas, leša tõt âânn seʹst sääʹm- da eŋgglõsǩiõllsaž vuänõõzzid.

Vuänõs  

Huõlǩâni mõõnni iiʹjji ääiʹj kuâsttjam miõttlõs ouddnummšest, sääʹmǩiõllsaž kääzzkõõzzi, škooultõstaʹrjjõõzz da fiʹttõstoobdâlm peäʹlest ǩiõl ââʹnnempirrõõzz lie Lääʹddjânnmest õinn occanj, da määŋgin pääiʹǩin tõk jeäʹla ni vooʹps. Ǩiõllõutstõõzzâst ǩiõččlââʹstet, što sääʹmǩiõl jeälltemtuej tuejjeet jiânnai pååđtoiʹmmjempirrõõzzin, koon diõtt sääʹmǩiõl ǩiõllplaaneem kõskksaž vaʹǯǯtõssân lij jeäʹrbi mieʹldd vuâmmšum vääʹnesvuõtt obbvuõđ koordinâsttmõõžžâst.   

Håʹt ǩiõl jeällʼjummuž õõuʹdeei da tõn vaigsmõʹtti tuejjeeʹjin lij saaǥǥtum mediast, tuʹtǩǩeemǩeerjlažvuõđâst di jeeʹres haʹŋǩǩõõzzi lopprapoortin, obbkovv ǩiõl vueʹjjest lij õinn peâđǥai. Tän Sääʹmpääʹljes-haʹŋǩǩõõzzâst norrum ǩeerjlaž čiõlǥtõõzz täävtõssân lij noorrâd teâđ õʹhtte di raajjâd vuâđ (1) sääʹmǩiõl ânnʼjõžvueʹjj obbkoʹvve, (2) kõskksumõs vaʹǯǯtõõzzi čåuddmõʹšše di (3) ǩiõllõutstõõzz siiskâž õhttsažtuej nâânummša di kookkasǩiõčči da strateeglaž ǩiõlltuej õõuʹdummša. 

Čiõlǥtõõzzâst õʹnneš äuʹǩǩen kõõjjõõzzid di ougglõs- da âʹlddmainstâttmõõžžid sääʹmǩiõl ǩiõllõutstõõzz vuäzzlai vuäinlmi da ǩiõččlâsttmõõžži noorrâm diõtt čâhčča 2026 da alggtälvva 2026. Lââʹssen lääʹdd da sääʹm čõõnâsjoukktoiʹmmjeeʹjin noʹrreš vuäinlmid tõi roolâst da vaʹsttõsvuõđâst sääʹmǩiõl õõudâsviikkmest čõõuč 2025 ääiʹj. Haʹŋǩǩõõzz ääiʹj norrum teâtt čuäjtõõđi määŋgpeällsiʹžžen da taʹrjjii veiddsõs vuâđ täʹrǩstõõllâd sääʹmǩiõl ânnʼjõžvueʹjj.  

Aunstõõzz analysâsttmõʹšše leʹčči leämmaž vueiʹtlvaž ââʹnned määŋgid jeeʹresnallšem vueiʹnnemkuuʹlmid, leša tän čiõlǥtõõzzâst teäddje teeʹm, kook pâjjne ǩiõllõutstõõzz vueiʹnnemkuuʹlmest kõskksiʹžžen ǩiõl jieʹllemviõkksažvuõđ, õhttsažtuej da kookkasǩiõčči ǩiõlltuej õõuʹdeem peäʹlest. Täin jäänmõsân miârkteeʹjen pâjjne saaʹmi õhttsallašvuõđ nâânummuš, ǩiõl ââʹnnma da serddmõʹšše vääžnai ǩiõllsõõʹji vääʹnn di tarbb õutstõõzz jiiʹjjes saǥstõõllmõõžžid ǩiõlltraumast, jeeʹresnallšem ǩiõllmainsteeʹji ciistâst ââʹnnmest da ǩiõl õuddnummšest/muttsin. Čõõnâsjoouki vaʹsttõõzz tiuddee ǩiõllõutstõõzz vuäinlmid puuʹteeʹl õuʹdde organisaatioi tuärj taarbid da vaʹǯǯtõõzzid, jiiʹjjez rool vuâmmšummuž sääʹmǩiõl õõudâsviikkmest di konkreettlaž vaʹsttõõzzlažvuõtt-tååimaid. Täi vuâmmšõõzzi pääiʹǩ čiõlǥtõs rääjj vuâđ ǩiõllõutstõõzz da čõõnâsjoouki kõskksaž õhttsažtuej nâânummša da strateeglaž ǩiõlltuej õõudâsviikkmõʹšše.